1983-ஆம் ஆண்டு செப்டம்பர் மாதம் இலங்கையின் வரலாற்றுப் பக்கங்களில் மறக்க முடியாத ஒரு திருப்புமுனையாக அமைந்தது மட்டக்களப்பு சிறைச்சாலை உடைப்புச் சம்பவம். ‘கறுப்பு ஜூலை’ என வர்ணிக்கப்படும் கொடூர இனக்கலவரத்தின் தொடர்ச்சியாக, தமிழ் கைதிகள் மீது நடத்தப்பட்ட வன்முறைகளும் அச்சுறுத்தல்களும் உச்சக்கட்டத்தை எட்டின. இதனால், ‘மரணத்தைச் சந்தித்தாலும் பரவாயில்லை, சிறையிலிருந்து தப்பிப்போம்’ என்ற தீவிர உறுதியோடு தமிழ் கைதிகள் ஒன்று திரண்டனர்.
வெலிக்கடை சிறையில் அரங்கேறிய தமிழர்களின் படுகொலையைத் தொடர்ந்து, பாதுகாப்பு கருதி மட்டக்களப்பு சிறைக்கு மாற்றப்பட்ட 200-க்கும் மேற்பட்ட தமிழ் கைதிகள் மற்றும் அரசியல் கைதிகள், மிகத் துணிச்சலாக திட்டமிட்டு சிறைச்சாலையின் பூட்டுகளை உடைத்துக்கொண்டு தப்பினர். இலங்கை ராணுவத்தின் கொடூரக் கட்டுப்பாடுகளையும் மீறி நடத்தப்பட்ட இந்த வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க தப்பித்தல் சம்பவம், ஈழத் தமிழ் மக்களின் போராட்ட வரலாற்றில் ஒரு முக்கிய நிகழ்வாகப் பார்க்கப்படுகிறது.