1983-ஆம் ஆண்டு ஜூலை மாதம் இலங்கையில் தமிழ் மக்களுக்கு எதிராக நடந்த ‘கறுப்பு ஜூலை’ இனப்படுகொலை சம்பவங்கள், தமிழ் மக்களின் வரலாற்றில் ஆறாத வடுவாக மாறியது. இந்த கொடூர சம்பவங்களைத் தொடர்ந்து, அதே ஆண்டு செப்டம்பர் மாதம் இலங்கை அரசாங்கத்தை உலுக்கிய ஒரு வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க சம்பவம் நிகழ்ந்தது. அதுதான் ‘மட்டக்களப்பு சிறைச்சாலை உடைப்பு’ நிகழ்வு.
வெலிக்கடை சிறையில் தமிழ் அரசியல் கைதிகள் கொடூரமாக படுகொலை செய்யப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, மட்டக்களப்பு சிறையில் அடைக்கப்பட்டிருந்த தமிழ் கைதிகள் தங்களின் உயிருக்கு ஆபத்து இருப்பதை உணர்ந்தனர். ‘மரணத்தைச் சந்திக்க நேர்ந்தாலும் பரவாயில்லை, சிறையை உடைத்துத் தப்பிப்போம்’ என்ற தீவிரமான முடிவுக்கு அவர்கள் வந்தனர். அதன்படி, துணிச்சலான திட்டமிடுதலுடன் சிறைக்காவலர்களை வீழ்த்தி, 200-க்கும் மேற்பட்ட தமிழ் கைதிகள் ஒரே நேரத்தில் சிறையிலிருந்து தப்பிச் சென்றனர்.
இலங்கை பாதுகாப்புப் படையினருக்குப் பெரும் அதிர்ச்சியை ஏற்படுத்திய இந்தச் சம்பவம், ஈழத் தமிழர்களின் போராட்ட வரலாற்றில் மிக முக்கியமான திருப்பமாக அமைந்தது. கறுப்பு ஜூலை வன்முறைகளுக்குப் பிறகு தமிழ் கைதிகள் நிகழ்த்திய இந்த வீரமிக்க தப்பித்தல் சம்பவம், இன்றும் வரலாற்றில் உறைந்த ஒரு பரபரப்பான நிகழ்வாகும்.